Co to jest lipidogram i kiedy wykonuje się to badanie?
Lipidogram (inaczej profil lipidowy) to badanie krwi oceniające stężenia tzw. lipidów, czyli tłuszczów krążących w krwi. . Oznacza się w nim poziom cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL i HDL oraz trójglicerydów. Wynik lipidogramu obrazuje poziomy tych parametrów i pozwala ocenić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Samo badanie polega na pobraniu próbki krwi z żyły – jest szybkie i proste.
Co mierzy lipidogram? Podstawowe parametry i ich znaczenie
Lipidogram dostarcza czterech głównych wyników dotyczących tłuszczów we krwi:
- Cholesterol całkowity (TC) – suma wszystkich frakcji cholesterolu obecnych we krwi. To wartość ogólna, dająca wstępny obraz gospodarki lipidowej. Podwyższony cholesterol całkowity może wskazywać na zwiększone ryzyko miażdżycy, ale do pełnej oceny trzeba sprawdzić, jaki jest udział poszczególnych frakcji (LDL i HDL). Zdarza się, że cholesterol całkowity jest podwyższony głównie z powodu wysokiego HDL; w takiej sytuacji nie stanowi to zagrożenia. Dlatego zawsze należy analizować także poszczególne frakcje cholesterolu.
- Cholesterol LDL – tzw. “zły cholesterol”. LDL (lipoproteina o niskiej gęstości) transportuje cholesterol z wątroby do tkanek. Jego nadmiar sprzyja odkładaniu się cholesterolu w ścianach tętnic, powodując miażdżycępacjent.gov.pl. Wysoki poziom LDL we krwi to istotny czynnik ryzyka chorób serca i układu krążenia (np. zawału serca, udaru). Ogólnie – im niższy LDL, tym lepiej dla zdrowia, zwłaszcza u osób obciążonych innymi czynnikami ryzyka.
- Cholesterol HDL – tzw. “dobry cholesterol”. HDL (lipoproteina o wysokiej gęstości) przenosi nadmiar cholesterolu z powrotem do wątroby. Działa ochronnie na naczynia krwionośne i pomaga zapobiegać miażdżycypacjent.gov.pl. Wysokie stężenie HDL jest korzystne, ponieważ oznacza lepszą ochronę przed chorobami sercowo-naczyniowymi. Z kolei niski poziom HDL może zwiększać ryzyko tych chorób.
- Trójglicerydy (TG) – cząsteczki tłuszczu stanowiące główne źródło energii dla organizmu. Podwyższone stężenie trójglicerydów we krwi również jest niekorzystne: przyczynia się do rozwoju miażdżycy oraz innych zaburzeń metabolicznych. Na poziom TG w dużej mierze wpływa styl życia – niezdrowa dieta, otyłość czy nadużywanie alkoholu sprzyjają ich wzrostowi.
Każdy z tych parametrów ma określone normy zależne m.in. od wieku i stanu zdrowia. Na wynikach laboratoryjnych podane są zakresy referencyjne, do których odnosi się Twój rezultat. Lekarz zawsze ocenia je w kontekście indywidualnych czynników ryzyka pacjenta.
Kiedy należy wykonać badanie lipidowe?
Profilaktycznie – Lipidogram warto wykonywać profilaktycznie u osób dorosłych, nawet jeśli czują się zdrowe. Wysoki cholesterol nie daje na ogół żadnych objawów, dopóki nie spowoduje poważnych problemów zdrowotnych. Szacuje się, że w Polsce ok. 60% dorosłych Polaków ma podwyższony cholesterol, a wiele z tych osób nie zdaje sobie z tego sprawy. Ponieważ hipercholesterolemia nie daje objawów, profilaktyczne badanie lipidowe jest bardzo ważne – pozwala wykryć nieprawidłowości zanim dojdzie do powikłań. Specjaliści zalecają, by mężczyźni po 40 r.ż. oraz kobiety po 50 r.ż. (lub po menopauzie) kontrolowali profil lipidowy przynajmniej co kilka lat.
Osoby z grup ryzyka – Do tej kategorii zalicza się m.in. pacjentów z już rozpoznaną chorobą układu krążenia (np. po zawale serca), osoby chorujące na cukrzycę lub nadciśnienie, z otyłością, palaczy, a także osoby z rodzin, w których wystąpiły wcześnie zawały serca lub wysoki cholesterol. W ich przypadku profil lipidowy należy kontrolować częściej, już od młodszego wieku.
Jak przygotować się do badania i gdzie je wykonać?
Na badanie profilu lipidowego najlepiej zgłosić się na czczo. Oznacza to powstrzymanie się od jedzenia (można pić wodę) przez ok. 12 godzin przed pobraniem krwi. Zazwyczaj krew pobiera się rano, po nocnym odpoczynku. Dzięki temu wyniki – zwłaszcza trójglicerydów – są bardziej wiarygodne
Lipidogram można zrobić w Ober Clinic. Wynik jest zwykle dostępny w ciągu jednego dnia od pobrania krwi. Po otrzymaniu rezultatu warto omówić go z lekarzem – specjalista oceni, czy wynik jest prawidłowy, i doradzi ewentualne dalsze postępowanie (np. zmianę diety lub wdrożenie leczenia). Regularne monitorowanie cholesterolu stanowi ważny element profilaktyki chorób serca – pozwala wykryć nieprawidłowości zanim dojdzie do takich zdarzeń jak zawał czy udar.